Hướng dẫn cách sơ cứu người bị đuối nước chuẩn y tế (Ưu tiên CPR)

Khi đối diện với tai nạn đuối nước, thời gian vàng được tính bằng giây. Việc sơ cứu đúng cách tại chỗ có khả năng cứu sống nạn nhân lên đến 90%. Tuy nhiên, một sai lầm phổ biến là cố gắng làm cho nạn nhân nôn ra nước (dốc nước), điều này làm mất đi thời gian quý giá để thực hiện Hồi sinh tim phổi (CPR).

Bài viết này, ASC – Aqua-Tots sẽ hướng dẫn bạn quy trình sơ cứu người bị đuối nước chuẩn quốc tế, tập trung vào kỹ thuật CPR và các nguyên tắc cứu hộ an toàn.

Nguyên tắc an toàn tối cao: Cứu hộ trên cạn

Nguyên tắc quan trọng nhất là: Tuyệt đối không biến mình thành nạn nhân thứ hai.

A. Cảnh báo an toàn

• Chỉ cứu khi đủ điều kiện: Không nhảy xuống cứu nếu bạn không biết bơi, không có đủ kỹ năng, không có công cụ hỗ trợ và không được đào tạo chuyên nghiệp.
• Ưu tiên cứu hộ gián tiếp: Luôn ưu tiên tiếp cận nạn nhân bằng phương pháp trên cạn.

B. Quy tắc cứu hộ “Hô – Với – Ném – Gọi 115”

Thực hiện các bước này ngay lập tức khi phát hiện người đuối nước:

• 1. HÔ: Hô hoán thật to để cầu cứu sự giúp đỡ từ những người xung quanh.
• 2. VỚI: Dùng sào dài, gậy, cành cây hoặc bất cứ vật dụng nào có thể kéo dài tầm tay để nạn nhân bám vào.
• 3. NÉM: Ném phao cứu sinh, dây thừng, can nhựa rỗng, hoặc bất cứ vật nổi nào về phía nạn nhân để họ bám vào và được hỗ trợ nổi.
• 4. GỌI: Gọi điện ngay lập tức cho tổng đài cấp cứu 115 hoặc 112 để thông báo vị trí.

4 quy tắc cứu hộ cần ghi nhớ (Ảnh: Sưu tầm internet)

Quy trình 5 bước sơ cứu người bị đuối nước (thời gian vàng)

Khi nạn nhân đã được đưa lên bờ an toàn, hãy thực hiện quy trình sơ cứu nhanh chóng và chính xác.

Bước 1: Đưa nạn nhân lên bờ & Đánh giá ý thức

• Nhanh chóng đặt nạn nhân ở nơi khô ráo, phẳng.
• Kiểm tra hơi thở và mạch đập (mạch cổ) trong vòng tối đa 10 giây.
• Nếu nạn nhân còn thở, còn mạch: Đặt ở tư thế nằm nghiêng an toàn, theo dõi liên tục và gọi y tế.
• Nếu nạn nhân ngừng thở hoặc mất mạch: Chuyển ngay sang Bước 3 (CPR).

Bước 2: Khai thông đường thở và Loại bỏ dị vật

Đây là bước phải thực hiện nhanh trước khi CPR:

• Tư thế Khai thông: Đặt nạn nhân nằm ngửa, dùng kỹ thuật ấn trán – nâng cằm để đầu nạn nhân ngửa ra sau, giúp đường thở được thẳng.
• Làm sạch: Nhanh chóng làm sạch đàm dãi, bùn đất hoặc dị vật khác trong miệng và mũi nạn nhân (chỉ dùng ngón tay nếu thấy rõ dị vật).

Bước 3: HỒI SINH TIM PHỔI (CPR) NGAY LẬP TỨC

Nguyên tắc vàng: Bắt đầu CPR ngay lập tức nếu nạn nhân ngừng thở/mất mạch.

1. Thổi ngạt ban đầu (Ưu tiên): Thực hiện 5 lần thổi ngạt ban đầu.
2. Chu kỳ CPR: Thực hiện chu kỳ ép tim và thổi ngạt theo tỷ lệ: 30 lần ép tim, sau đó 2 lần thổi ngạt.
   • Vị trí ép tim: Nửa dưới xương ức.
   • Tốc độ ép tim: Khoảng 100-120 lần/phút.
   • Độ sâu: 5-6 cm cho người lớn; 4-5 cm cho trẻ em.
3. Thực hiện liên tục: Tiếp tục chu kỳ 30:2 này không ngừng nghỉ cho đến khi:
   • Nạn nhân tự thở lại hoặc có mạch đập.
   • Nhân viên y tế đến tiếp quản.
   • Bạn kiệt sức.

Bước 4: Chăm sóc Sau Sơ Cứu và ủ ấm

• TUYỆT ĐỐI KHÔNG DỐC NƯỚC: Không cố gắng làm cho nạn nhân nôn hoặc dốc ngược để loại bỏ nước ra khỏi phổi. Việc này làm lãng phí thời gian CPR và tăng nguy cơ sặc.
• Tư thế Phục hồi: Khi nạn nhân tỉnh lại, đặt họ nằm nghiêng an toàn (tư thế hồi phục) để tránh sặc nếu họ nôn mửa.
• Ủ ấm: Cởi bỏ quần áo ướt của nạn nhân, dùng chăn, áo khoác khô hoặc khăn ấm để ủ ấm, tránh hạ thân nhiệt.

Bước 5: Vận chuyển y tế

Đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt để được kiểm tra các biến chứng tiềm tàng như viêm phổi do ngạt nước, ngay cả khi họ đã tỉnh táo. Tiếp tục CPR trên đường đi nếu nạn nhân chưa có mạch/thở.

Thực hiện CPR liên tục cho tới khi nạn nhân có các dấu hiệu sinh tồn (Ảnh: Sưu tầm internet)

4 Sai lầm CHẾT NGƯỜI cần tuyệt đối tránh

Khi thực hiện sơ cứu đuối nước, những sai lầm sau đây có thể cướp đi cơ hội sống sót của nạn nhân:

Vai trò của kỹ năng bơi sinh tồn trong cứu hộ

Phòng chống đuối nước không chỉ là cứu người khác, mà còn là tự cứu.

Tại ASC – Aqua-Tots, chúng tôi không chỉ dạy bơi mà còn xây dựng một nền tảng vững chắc về Kỹ năng Bơi Sinh Tồn (Survival Swimming) theo tiêu chuẩn quốc tế. Triết lý của chúng tôi đặt sự an toàn lên hàng đầu, tập trung vào việc trang bị cho trẻ em khả năng tự cứu mình và biết cách hành xử khi gặp tình huống bất ngờ dưới nước. Chương trình đào tạo khoa học và bài bản của ASC – Aqua-Tots giúp học viên phát triển khả năng ứng phó, từ đó biến bơi lội trở thành một kỹ năng sống thay vì chỉ là một môn thể thao.

Chúng tôi nhấn mạnh:

• Tự tin, Không hoảng loạn: Trẻ em được trang bị kỹ năng thả nổi (Starfish Float) để giữ bình tĩnh, giúp kéo dài thời gian sống sót cho bản thân và người cứu hộ có thêm thời gian tiếp cận.
• An toàn cho người cứu: Người biết bơi sinh tồn có thể kiểm soát được bản thân tốt hơn trong môi trường nước động, giảm nguy cơ bị nạn nhân hoảng loạn níu kéo và dìm chết.

HLV ASC hướng dẫn bơi sinh tồn cho trẻ (Ảnh: Nguồn ASC)

FAQs – Câu hỏi thường gặp về sơ cứu

Sơ cứu cho trẻ em có khác người lớn không? Khác biệt chính là kỹ thuật CPR:

• Thổi ngạt: Bắt đầu bằng 5 lần thổi ngạt ban đầu (người lớn không bắt buộc).
• Ép tim: Đối với trẻ nhỏ, chỉ dùng 2 ngón tay hoặc 1 bàn tay để ép tim, độ sâu ép chỉ khoảng 4-5 cm.

Nếu nạn nhân còn thở nhẹ thì có cần CPR không? 

Không. Nếu nạn nhân còn thở (dù nhẹ), chỉ cần giữ tư thế khai thông đường thở (ấn trán – nâng cằm) và theo dõi chặt chẽ. CPR chỉ được thực hiện khi nạn nhân ngừng thở hoặc mất mạch.

CPR có thể gây gãy xương sườn không? 

Có thể xảy ra, nhưng điều đó là chấp nhận được. Mục tiêu tối thượng của CPR là duy trì dòng máu nuôi não và tim, cứu sống nạn nhân. Gãy xương sườn là rủi ro nhỏ so với việc mất mạng.

Cần làm gì nếu nạn nhân nôn mửa trong quá trình sơ cứu? 

Nếu nạn nhân nôn mửa trong khi đang CPR hoặc khi đã tỉnh lại:

• Nhanh chóng lật nạn nhân sang tư thế nằm nghiêng an toàn (tư thế hồi phục) để tránh dịch nôn trào ngược vào phổi.
• Dùng tay nhanh chóng làm sạch chất nôn trong miệng và họng (nếu có).
• Lật nạn nhân trở lại tư thế nằm ngửa và tiếp tục CPR ngay lập tức nếu họ chưa có dấu hiệu sống lại.

Ngạt nước thứ phát (Secondary Drowning) là gì và cần đề phòng như thế nào? 

Ngạt nước thứ phát (hay còn gọi là chết đuối khô/chết đuối thứ cấp) là tình trạng chất lỏng (nước) còn sót lại trong phổi gây ra viêm phổi hoặc phù phổi, dẫn đến khó thở nghiêm trọng sau khi nạn nhân đã được cứu và tưởng chừng như đã hồi phục. Các triệu chứng (ho, mệt mỏi, khó thở, lú lẫn) có thể xuất hiện từ 1 đến 24 giờ sau sự cố. Cách đề phòng: Bắt buộc đưa nạn nhân đến bệnh viện để kiểm tra, ngay cả khi họ có vẻ bình thường sau khi được sơ cứu.

Kết Luận

Kỹ năng sơ cứu người bị đuối nước là trách nhiệm của mọi thành viên trong cộng đồng. Nắm vững quy tắc cứu hộ an toàn và thực hiện CPR kịp thời là chiếc chìa khóa quyết định sự sống.

Hãy cùng ASC trang bị kiến thức cứu hộ an toàn và kỹ năng bơi sinh tồn cho bản thân và gia đình ngay hôm nay!

Đừng bỏ lỡ cơ hội trải nghiệm bể bơi nước ấm đẳng cấp và chương trình bơi chất lượng tại Aqua-Tots!

Đăng ký trải nghiệm & Nhận tư vấn, báo giá lớp học tại Bể bơi Aqua-Tots Hà Nội và Hải Phòng: https://aqua-tots.asc.edu.vn/chuoitrainghiem